اگرچه از مطرح شدن اين مفاهيم در جهان مدت زيادي نمي گذرد، اما فعاليت هاي زيادي در اين زمينه صورت گرفته است. در کشور ما نيز چند سالي است که به اين مبحث پرداخته مي شود.
مدرسه يا دانشگاه مجازي يک محيط آموزشي مجتمع است که دانش آموزان و دانشجويان مي توانند از طريق اينترنت از جلسات درس استفاده کنند و با استاد و همکلاسي هايشان ارتباط برقرار کنند.
همچنين دانشگاه مجازي ابزارهايي در اختيار مديران، اساتيد و دبيران قرار مي دهد که بتوانند وظايف خود را از طريق اينترنت و رايانه انجام دهند. براي مدير ابزارهاي مديريتي از قبيل ارائه دروس، انتخاب دبير و معلم، زمان بندي دروس و ترم، مديريت مالي و... را فراهم مي کند. معلم يا استاد نيز ابزارهايي در اختيار دارد که مي تواند درس ارائه کند، امتحان بگيرد و نمره امتحاني دانش آموزان يا دانشجويان را وارد کند. براي اين آموزش محدوديت مکاني يا زماني وجود ندارد. همچنين نيازي نيست تا تعداد دانش آموزان به حد نصاب برسد. با اين نوع از آموزش با تعداد محدودي معلم يا استاد مي توان دانش آموزان و دانشجويان بسياري را پوشش داد. علاوه بر اين که انتقال الکترونيکي متون درسي به صورت فايل هاي متني از چاپ کاغذ بسيار با صرفه تر است و تمام هزينه ها به نحو چشمگيري کاهش مي يابد. تکنيک هاي آموزشي که در اين روش استفاده مي شوند متنوع هستند. منتشر کردن متون، فايل هاي صوتي و تصويري جلسات تدريس، اسلايدها و نمودارهاي درسي، اتاق هاي چت و کنفرانس، استفاده از شبکه هاي آموزشي راديويي و تلويزيوني بر روي اينترنت از آن جمله اند.
علاوه بر اين استفاده و دسترسي بهتر به کتابخانه ها و منابع آموزشي و امکان جستجوي سريع در حين مطالعه دروس بدون آن که نياز به ترک محيط مطالعه و صرف وقت شود، به کيفيت اين شکل از تحصيل مي افزايد.
دانشگاه مجازي از دانشگاه واقعي و مدرسه مجازي از مدرسه واقعي جدا نيست. دانشگاه و مدرسه مجازي مبتني بر تجربه هاي دانشگاه يا مدرسه واقعي است يعني در آموزش مجازي نيز تلاش مي شود همه عناصر کلاسي و دانشگاهي در دانشگاه واقعي به کار گرفته شود، با اين تفاوت که کلاس در فضاي ديجيتال، واقعي، مجازي، غير مرکزي و تعاملي همزمان با ظرفيت همه جهان تحقق پيدا مي کند.
در اين فضا کلاس، فضاي آموزشي، تعامل استاد و دانشجو يا معلم و شاگرد و جايي براي کنار هم بودن دانشجويان و دانش آموزان و حتي حس مسووليت حضوري کلاس فراهم شده است. بنا براين حس يادگيري در يک فضاي جمعي در دانشگاه يا مدرسه مجازي نيز پيش بيني شده است.
درون اين فضا نيز گاهي امکاناتي را به وجود مي آورند که قوي تر از جهان واقعي است. به نوعي حس جمعي را به وجود مي آورند و ساعت مشخص مي گذارند. اين فضا غير مرکزي و پراکنده است. ممکن است يک نفر در آمريکا باشد و يک نفر در تهران، اما با ساعت مشخص مي توانند در يک فضاي زنده به تعامل با استاد بپردازند. در واقع دانشگاه يا مدرسه مجازي از خصلت چند فرهنگي، چند مکاني و چند ظرفيتي بالا برخوردار است.
سرعت در فضاي آموزش مجازي خيلي بيشتر از فضاي واقعي است و آموزش بسيار متراکم است. برخلاف فضاي واقعي که استاد ممکن است با تاخير و تاني مطالب را به دانش آموز يا دانشجو منتقل کند، در فضاي مجازي فرايند آموزش سريع تر است يعني فرد نيازمند سرعت است.
دانشگاه هاي مجازي محل مناسبي براي ظهور و بروز استعدادها، خلاقيت و نوآوري ها خواهند بود. هم اکنون چند سالي است که در کشورمان شاهد توسعه دانشگاه هاي مجازي هستيم و دانشگاه هايي همچون دانشگاه الکترونيکي نور طوبي به عنوان اولين و بزرگترين دانشگاه مجازي در ايران يا دانشگاهي همچون دانشگاه مهر البرز از طريق کنکور سراسري زيرنظر وزارت علوم دانشجو مي پذيرند و دانشگاه هاي حضوري هم در صدد توسعه آموزشهاي مجازي هستند که نشاندهنده رشد آموزش الکترونيکي در ايران است. فناوري اطلاعات موجب افزاش کارايي فرآيند آموزش مي گردد و از مهم ترين دستاوردهاي آن مي توان به موارد زير اشاره کرد:
افزايش کيفيت يادگيري و آموخته هاي دانشجويان، سهولت دسترسي به حجم بسيار بالايي از اطلاعات و دانش هاي موجود در جهان، دسترسي سريع و به موقع به اطلاعات در زمان بسيار اندک، کاهش برخي هزينه هاي آموزشي، بالا بردن کيفيت، دقت و صحت مطالب درسي و علمي، ارتقاي علمي دانش آموزان و دانشجويان، دانشگاه واقعي-مجازي. دانشگاه مجازي به نوعي بازتاب و بازنماي واقعي از دانشگاه هاي واقعي است. نظام انتقال آسان، قرار گرفتن در يک فضاي خود راهبر و امکان ارتباط مجازي در عين واقعي بودن ميان اساتيد و دانشجويان مهم ترين ويژگي يک دانشگاه مجازي را تشکيل مي دهد.
در دانشگاه واقعي- مجازي، در واقع مجموعه اي از سخت افزارها و نرم افزارها وجود دارند که شرايط نمايش واقع گرايانه آموزش واقعي را که محصول تعامل واقعيت و مجاز است فراهم مي کنند. يعني از طريق اينترنت بستري براي واقعي کردن اين آموزش فراهم شده است.
در دانشگاه مجازي، در هنگام تحصيل فرد به گونه اي در اين محيط غوطه ور مي شود که در واقع امکان يک نوع تعامل واقعي را براي او فراهم مي سازد.
اين غوطه ور شدن از طريق امکانات کامپيوتري که در دانشگاه مجازي براي آموزش از آنها استفاده مي شود، فراهم مي آيد. کاربر زماني که در اين نوع آموزش از طريق اينترنت به مدرسه يا دانشگاه مورد نظر وصل مي شود، احساس هويت جديدي به او دست مي دهد، اما اين احساس تا زماني است که از طريق اينترنت ارتباط او با مدرسه و دانشگاه مورد نظر برقرار است.
دانشگاه هاي سنتي ناگزير به سازگاري با سير تحولات و تغييرات جديد هستند. در اين راستا شرط اساسي براي استفاده موثر از آموزشگاه هاي مجازي، داشتن سواد فن آوري اطلاعات است. بنابراين، تحول نظام هاي آموزشي در مدارس در زمينه آموزش هاي فن آوري اطلاعات پيش نياز تحول نظام هاي دانشگاه است.
بدون شک تحقق مدرسه يا دانشگاه مجازي در کشور نيازمند ايجاد زيرساخت هايي است که برخي از آن ها عبارتند از:
زيرساخت هاي مخابراتي: از آنجا که فرآيند انتقال اطلاعات و انجام عمليات لازم در سيستم فراگيري الکترونيکي از طريق بستر مخابراتي صورت مي گيرد، وجود زيرساخت مخابراتي مناسب از جمله الزامات تحقق آموزشگاه هاي مجازي است.
زيرساخت هاي قانوني: مي توان گفت مهمترين سرمايه تدريس الکترونيکي، محتواي آموزشي آن است. بنابراين، تصويب قوانيني براي حمايت از حقوق پديدآورندگان و صاحبان محتواي آموزشي و نظارت بر اجراي صحيح اين قوانين شرط لازم براي گسترش اين قبيل فعاليت ها است.
زيرساخت هاي فرهنگي: از جمله الزامات توسعه فناوري اطلاعات در يک جامعه، فرهنگ سازي صحيح و مناسب است. در امر ايجاد و توسعه تدريس الکترونيکي، اين واقعيت اهميت بيشتري پيدا مي کند. فرهنگ سازي صحيح و ارايه تصوير مناسبي از اين نوع تدريس الکترونيکي مي تواند زمينه پذيرش عمومي و استقبال از آن را فراهم سازد.
استفاده از فناوري هاي جديد، مستلزم تغيير نگرش ها و رويکردهاي اجرايي امور است. غفلت از اين موضوع سبب بروز مشکلاتي در استفاده از يک فناوري مي شود.




 

نوشته شده در سه شنبه چهاردهم دی ۱۳۸۹ساعت 22:20 توسط فاطمه تونس(كارشناس فناوري اطلاعات)| |